Với những doanh nghiệp công nghệ, trí tuệ nhân tạo không đứng như một trụ cột riêng mà như lớp công nghệ tích hợp sâu được “cài” vào các lĩnh vực chủ chốt của doanh nghiệp.
Trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục trở thành vấn đề được các cổ đông dành nhiều thời gian để chất vấn Chủ tịch(Công ty công nghệ viễn thông Elcom, mã CK, ELC)Phan Chiến Thắng, ngay cả trong khoảng thời gian giải lao ngắn ngủi giữa đại hội đồng cổ đông 2026.
Từ xu hướng công nghệ, AI giờ đây là tiến hóa, len lỏi sâu và trở thành một biến số mang tính cấu trúc trong quản trị kinh tế, nhất là với những doanh nghiệp công nghệ đặc thù như Elcom. Đặc biệt, sự bùng nổ của làn sóng AI tạo sinh với sự xuất hiện của Anthropic (startup công nghệ đình đám thành lập bởi các cựu thành viên OpenAI) đã làm thay đổi cách thị trường nhìn về tương lai của ngành lập trình phần mềm.
Trong bối cảnh đó, ông Thắng cho biết, Elcom cũng đứng trước những “ngã rẽ” thách thức và cơ hội. Ở góc độ tích cực, việc ứng dụng AI trong vận hành và R&D giúp nâng cao hiệu suất lên khoảng 70 – 80% so với trước đây. Với các sản phẩm mang tính nền tảng như camera AI, công nghệ này mang lại hiệu quả rõ rệt.
Tuy nhiên, ở mảng dịch vụ, AI có thể làm giảm nhu cầu khi khách hàng ngày càng có khả năng tự triển khai. Đơn cử, trước đây, để phân tích một bộ hồ sơ phải đưa cả một nhóm nhân sự vào tích hợp các nguồn dữ liệu để ra báo cáo, thì nay khách hàng hoàn toàn có thể tự làm được.
Điều này đặt Elcom vào việc phải chuẩn bị bài toán dài và sâu hơn, nhất là khi trong đang có những đơn vị mới tham gia vào lĩnh vực camera AI như FPT Software.
Tuy vậy, Chủ tịch Elcom cho rằng, thay vì nhìn AI như một mối đe dọa, cách tiếp cận của Elcom mang tính “tái cấu trúc” hơn là “phòng thủ”. Doanh nghiệp không đặt câu hỏi AI sẽ thay thế cái gì mà là những năng lực hiện có sẽ được nâng cấp ra sao khi AI trở thành tiêu chuẩn mới, giúp gia tăng lợi thế cho Elcom hay không.
Thực tế, Elcom có lợi thế lớn nhất khi đã đi sâu vào công nghệ lõi camera AI từ rất sớm, với những sản phẩm đã được giới thiêu tại các diễn đàn công nghệ quốc tế từ cách đây 4 – 5 năm phục vụ giám sát và xử phạt vi phạm giao thông tại Việt Nam, với khả năng nhận diện biển số chính xác tới khoảng 99% trong điều kiện thực tế.
Không dừng lại ở những gói thầu lẻ, Elcom đang từng bước đưa hệ thống camera AI giám sát vào các tuyến nội đô, quốc lộ và cao tốc trên cả nước, trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái giao thông thông minh (ITS), chiếm tới 90% thị phần hiện tại. Tính đến hết quý I/2026, giá trị các hợp đồng đã ký đạt khoảng 1.100–1.200 tỷ đồng, trong đó riêng tuần gần đây đã bổ sung thêm khoảng 200 tỷ đồng từ một dự án tại Hà Nội đánh giá tổng giá trị hợp đồng ký trong năm có thể đạt khoảng 4.000 tỷ đồng.
“Việc không bán camera rời mà đi sâu vào giải pháp tổng thể hi-end, giúp Elcom đi sâu vào thị trường ngách và đảm bảo lượng backlog lớn trong tương lai”, ông Thắng nhấn mạnh.
Tìm bài toán đường dài với AI
Theo AI Diffusion Report 2025 của Viện Kinh tế AI thuộc Microsoft (AIEI), Việt Nam hiện xếp thứ 38 toàn cầu về tỷ lệ người sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, mức độ phổ biến của AI tại Việt Nam đã tăng khá nhanh trong nửa cuối năm 2025, từ 21,2% trong nửa đầu năm lên 23,5%.
Điều đáng lưu ý, xét về mức độ sẵn sàng và ứng dụng AI, Việt Nam xếp thứ 6 trong bảng xếp hạng Chỉ số AI toàn cầu – WIN (WIN World AI Index) 2025 với 59,2 điểm, thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu thế giới. Tuy nhiên, cốt lõi của vấn đề nằm ở sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực có kỹ năng sử dụng AI ở trình độ cao.
Từ thực tiễn làm việc của nhiều doanh nghiệp trong nước cho thấy, có một khoảng cách đáng kể giữa tham vọng áp dụng AI và năng lực thực tế để quản trị công nghệ này. Nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay ở mức ứng dụng cơ bản do đội ngũ thiếu kỹ năng dữ liệu và năng lực phân tích cần thiết để khai thác AI như một lợi thế chiến lược.
Quan điểm được ông Thắng chia sẻ tại đại hội cũng như những thông điệp tại nhiều diễn đàn lớn khác cho thấy, thay vì dồn tiền đầu tư vào hạ tầng cứng cho việc chuyển đổi số và phát triển các sản phẩm AI đại trà như Viettel, VNPT hay FPT ở mảng chuyển đổi số, Elcom tập trung vào “phần khuyết” là quản trị dữ liệu tập trung (Data 360) cho các bộ, ngành.
“Thực tế, Viettel vừa là đối thủ ở vài chỗ nhưng cũng là khách hàng lớn và đối tác của Elcom trong nhiều dự án giao thông thông minh. Các hợp đồng của Elcom thường có giá trị lớn từ 5 triệu đến 17 triệu USD đòi hỏi sự chuyên sâu mà không phải đơn vị nào cũng làm được”, ông Thắng khẳng định.
Tất nhiên, bài toán của Elcom không chỉ dừng ở đó, trong bức tranh mà lãnh đạo Elcom phác họa, thị trường camera AI cũng không phải “miếng bánh dễ ăn”. Sự tham gia của các tập đoàn lớn trong và ngoài nước, yêu cầu ngày càng cao về độ chính xác, độ ổn định, cũng như sức ép về giá RAM và chip (tăng gấp 2,5 lần chỉ trong nửa cuối năm 2025) buộc các doanh nghiệp phải đầu tư mạnh mẽ hơn nữa cho R&D, năng lực triển khai và dịch vụ hậu mãi.
Với Elcom, lợi thế không chỉ nằm ở sản phẩm camera AI, mà còn ở khả năng tích hợp chúng vào hệ sinh thái giải pháp rộng hơn. Cách đi sâu vào “phần khuyết” là quản trị dữ liệu tập trung cũng giúp Elcom có thể nhanh chóng mở rộng thị trường sang lĩnh vực khác như phát triển thiết bị UAV để tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh thị trường có những sự bất lợi nhất định.
Với UAV, thực tế Elcom đã từng nghiên cứu và thử nghiệm từ khá sớm tại Việt Nam, nhưng không lựa chọn hướng sản xuất đại trà. Thay vào đó, ông Thắng tiết lộ Elcom sẽ tập trung vào các giải pháp chuyên biệt như trinh sát, giám sát và đặc biệt là công nghệ “anti-drone” (áp chế, vô hiệu hóa thiết bị bay không người lái) dựa trên AI và phân tích hình ảnh.
Trong thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục đưa các công nghệ đã nghiên cứu vào ứng dụng thực tế, đặc biệt là các giải pháp liên quan đến xử lý hình ảnh, dữ liệu vệ tinh, video từ UAV. Đây được coi là định hướng mang tính dài hạn, dựa trên nền tảng tầm nhìn về trí tuệ nhân tạo, không chỉ phục vụ một dự án đơn lẻ mà hướng tới thị trường rộng lớn hơn.
Theo The Leader
