Tin giả, tin đồn thất thiệt trên mạng xã hội đang trở thành hiểm họa lớn, đe dọa uy tín, hoạt động và môi trường đầu tư của doanh nghiệp.
Mới đây,Tập đoàn xăng đầu Việt Nam phải phát đi thông báo chính thức sau khi xuất hiện hàng loạt thông tin lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến kết quả kinh doanh quý I/2026 của doanh nghiệp. Điều đáng nói, thời điểm đó Petrolimex chưa công bố Báo cáo tài chính quý I/2026, đồng nghĩa các số liệu, diễn giải, nhận định xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội hoàn toàn không phải nguồn thông tin chính thức.
Song, chỉ trong thời gian ngắn, các “con số đồn đoán” vẫn bị phát tán với tốc độ chóng mặt, kéo theo nhiều luồng bình luận, suy diễn, tranh cãi. Có những thông tin cho rằng Petrolimex lãi lớn trở lại, lợi nhuận tăng đột biến; trong khi trước đó, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, lãnh đạo doanh nghiệp này từng chia sẻ riêng mảng kinh doanh xăng dầu quý I ước lỗ khoảng 1.000 tỷ đồng do tác động lớn từ biến động giá dầu thế giới và trách nhiệm giữ ổn định nguồn cung trong giai đoạn thị trường xăng dầu toàn cầu trải qua cú sốc chưa từng có từ xung đột Trung Đông.
Đằng sau sự việc ấy phản ánh một thực tế đáng lo ngại hơn rất nhiều đó là trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, tin đồn thất thiệt đang trở thành một dạng “vũ khí vô hình” có khả năng gây tổn hại nghiêm trọng tới doanh nghiệp, thị trường và cả môi trường đầu tư.
Nguy hiểm nhất nằm ở chỗ, nhiều người vẫn xem việc chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng hay “bình luận theo cảm xúc” là chuyện bình thường. Chỉ một dòng trạng thái mập mờ, một video cắt ghép thiếu kiểm chứng, một vài con số được dẫn lại theo kiểu “nghe nói”, “nguồn nội bộ”, “rò rỉ”… cũng có thể ngay lập tức tạo thành cơn sóng dư luận khổng lồ trên không gian mạng.
Tin giả nhưng hậu quả thật
Trong nền kinh tế, tài sản quan trọng nhất của doanh nghiệp không chỉ nằm ở nhà máy, vốn liếng hay tài sản hữu hình mà còn nằm ở uy tín và niềm tin thị trường. Một doanh nghiệp có thể mất hàng chục năm gây dựng thương hiệu, nhưng chỉ cần vài giờ đối mặt với làn sóng tin giả, mọi giá trị tích lũy có thể bị tổn hại nghiêm trọng. Cổ phiếu lao dốc, đối tác hoang mang, ngân hàng siết đánh giá tín dụng, khách hàng mất niềm tin…
Điều này đặc biệt nguy hiểm với các doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp đầu ngành hoặc những doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế như Petrolimex. Petrolimex không đơn thuần là một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Đây là doanh nghiệp giữ vai trò chủ lực trong hệ thống bảo đảm nguồn cung xăng dầu quốc gia. Trong bối cảnh giá dầu thế giới có nhiều biến động vì xung đột địa chính trị, doanh nghiệp này phải duy trì lượng dự trữ lớn để bảo đảm không đứt gãy thị trường.
Có thời điểm, theo lãnh đạo Petrolimex, giá trị mỗi chuyến hàng nhập khẩu tăng vọt lên tới 87 triệu USD, giá dầu thành phẩm có ngày tăng tới 50 USD/thùng, phụ phí tăng thêm hàng chục USD mỗi thùng dầu, trong khi giá dầu lại lao dốc rất nhanh chỉ sau đó ít tuần. Tin đồn trong bối cảnh ấy không chỉ tác động tới hình ảnh doanh nghiệp, mà còn có thể tạo ra tâm lý bất ổn đối với nhà đầu tư, đối tác và người tiêu dùng. Đó là lý do vì sao nhiều chuyên gia nhận định, tin giả hiện nay không còn là câu chuyện truyền thông đơn thuần mà đã trở thành vấn đề liên quan trực tiếp tới an ninh kinh tế.
Đáng lo hơn, môi trường mạng xã hội đang khiến việc phát tán thông tin sai lệch trở nên dễ dàng nhưng truy nguồn lại rất khó khăn. Trước đây, thông tin thường gắn với một tờ báo, một người phát ngôn hoặc một tổ chức cụ thể. Nay chỉ cần một tài khoản ẩn danh, một clip cắt ghép, một hội nhóm kín hoặc vài dòng bình luận vô trách nhiệm cũng đủ tạo thành làn sóng lan truyền khổng lồ. Nhiều người chia sẻ thông tin theo tâm lý đám đông mà không hề kiểm chứng, vô tình tiếp tay cho tin giả lan rộng.
Xử lý nghiêm vi phạm
Pháp luật Việt Nam hiện đã có đầy đủ cơ sở để xử lý nghiêm các hành vi này. Bộ luật Dân sự cho phép tổ chức, doanh nghiệp khởi kiện yêu cầu cải chính công khai, xin lỗi và bồi thường thiệt hại khi uy tín, danh dự bị xâm phạm. Bộ luật Hình sự quy định nhiều tội danh liên quan đến hành vi vu khống, lợi dụng quyền tự do dân chủ để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, Luật An ninh mạng 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều quy định tác động trực tiếp tới hoạt động của doanh nghiệp trên không gian số. Theo khoản 3 Điều 13 của luật này, các hành vi lan truyền thông tin xuyên tạc, bịa đặt, sai sự thật gây ảnh hưởng tới uy tín, hoạt động bình thường của tổ chức, doanh nghiệp; kêu gọi tẩy chay sản phẩm, dịch vụ, nhãn hàng gây thiệt hại cho doanh nghiệp; mạo danh, giả mạo thông tin, thương hiệu của doanh nghiệp… đều thuộc nhóm hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp trên không gian mạng.
Không chỉ dừng ở quy định mang tính nguyên tắc, Luật An ninh mạng 2025 còn đặt trách nhiệm cụ thể đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng. Các nền tảng mạng xã hội, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet phải triển khai biện pháp kỹ thuật nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và gỡ bỏ thông tin vi phạm khi có yêu cầu của cơ quan chức năng. Đặc biệt, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có trách nhiệm ngăn chặn việc chia sẻ thông tin, xóa bỏ nội dung vi phạm chậm nhất trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm có yêu cầu của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an; trong trường hợp khẩn cấp liên quan tới an ninh quốc gia, thời gian xử lý còn được rút xuống chỉ còn 6 giờ.
Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng phải thực hiện xác thực thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số; có trách nhiệm cung cấp thông tin người dùng phục vụ điều tra, xác minh hành vi vi phạm pháp luật về an ninh mạng theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Điều này cho thấy không gian mạng sẽ không còn là nơi “ẩn danh tuyệt đối” để tùy tiện tung tin thất thiệt, rồi xóa dấu vết như trước đây.
Những động thái này cho thấy Việt Nam đang chuyển mạnh từ tư duy “khuyến cáo” sang tư duy “xử lý” đối với tin giả và thông tin sai sự thật trên không gian mạng.
Không riêng Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới hiện cũng coi tin giả là nguy cơ nghiêm trọng đối với doanh nghiệp và trật tự xã hội. Tại Liên minh châu Âu (EU), Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA) yêu cầu các nền tảng công nghệ phải chịu trách nhiệm mạnh mẽ hơn trong việc kiểm duyệt, xử lý và gỡ bỏ thông tin sai lệch. Điều 16 của đạo luật này quy định các nền tảng trực tuyến phải thiết lập cơ chế cho phép cá nhân, tổ chức thông báo về nội dung bất hợp pháp; sau đó nền tảng có trách nhiệm xác minh, xử lý các yêu cầu đó nhằm ngăn chặn hoạt động lan truyền thông tin gây hại trực tuyến.
Tại Singapore, Đạo luật POFMA cho phép cơ quan chức năng yêu cầu người đăng tải thông tin sai sự thật phải đăng thông báo cải chính; đồng thời có quyền yêu cầu dừng lan truyền hoặc gỡ bỏ nội dung sai sự thật trên môi trường mạng.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lớn trên thế giới cũng không còn chọn cách im lặng trước các chiến dịch tung tin thất thiệt. Năm 2021, Tesla đã khởi kiện một blogger vì đăng tải thông tin sai sự thật liên quan tới lỗi phanh xe, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hình ảnh doanh nghiệp. Nhà sản xuất xe điện BYD cũng từng sử dụng các biện pháp pháp lý nhằm chống lại những chiến dịch bôi nhọ có tổ chức trên không gian mạng.
Rõ ràng, trong kỷ nguyên số, bảo vệ doanh nghiệp trước tin giả không còn đơn thuần là câu chuyện truyền thông mà đã trở thành yêu cầu về bảo vệ an ninh kinh tế, bảo vệ môi trường đầu tư và giữ gìn kỷ cương thông tin trên không gian mạng.
Doanh nghiệp không thể bị động
Để phát triển ổn định, bền vững, doanh nghiệp cũng buộc phải thay đổi tư duy ứng xử với khủng hoảng thông tin. Thế nhưng, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn phản ứng chậm, né tránh truyền thông hoặc thiếu cơ chế xử lý khủng hoảng chuyên nghiệp. Chính khoảng trống thông tin ấy lại tạo điều kiện để tin đồn phát triển mạnh hơn.
Do đó, doanh nghiệp phải chủ động minh bạch thông tin, phản ứng nhanh, xây dựng hệ thống giám sát thông tin trên không gian mạng và sẵn sàng sử dụng công cụ pháp lý để tự bảo vệ mình. Trong câu chuyện của Petrolimex, việc doanh nghiệp nhanh chóng khẳng định chưa công bố báo cáo tài chính quý I/2026 và khuyến nghị nhà đầu tư chỉ tiếp cận thông tin từ nguồn chính thức là bước đi cần thiết nhằm hạn chế nhiễu loạn thông tin.
Doanh nghiệp phải xây dựng cơ chế phản ứng nhanh trước khủng hoảng truyền thông, càng phải coi minh bạch là “lá chắn” bảo vệ mình trước tin giả. Doanh nghiệp có thể đứng vững trước khó khăn thị trường, biến động giá cả hay cạnh tranh khốc liệt nhưng nếu bị bủa vây bởi những thông tin sai lệch lan truyền mất kiểm soát, hậu quả nhiều khi còn nguy hiểm hơn cả một cuộc khủng hoảng kinh tế.
Nhìn xa hơn, cuộc chiến chống tin giả không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp hay cơ quan quản lý, mà còn là trách nhiệm của mỗi người dùng mạng xã hội. Mỗi nhấp chuột chia sẻ thiếu kiểm chứng đều có thể tiếp tay cho thông tin độc hại lan rộng. Mỗi bình luận vô trách nhiệm đều có thể gây tổn hại cho doanh nghiệp, cho hàng nghìn người lao động và cho cả môi trường đầu tư.
Theo congthuong.vn
